«Ανάλωση κατά προτίμηση πριν» ή «ανάλωση έως»: δύο ημερομηνίες που δεν σημαίνουν το ίδιο
Στη συσκευασία μπαίνει είτε η μία είτε η άλλη ημερομηνία, ποτέ και οι δύο. Μοιάζουν, αλλά ο κανονισμός τους δίνει διαφορετική έννοια και διαφορετική συνέπεια. Παρακάτω εξηγούμε τι λέει το κείμενο.
Η νομική βάση
Ισχύει ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011, άρθρο 9 παρ. 1 στοιχ. στ΄ και Παράρτημα X. Κάθε προσυσκευασμένο τρόφιμο φέρει είτε ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας («ανάλωση κατά προτίμηση πριν») είτε ημερομηνία «ανάλωση έως».
«Ανάλωση κατά προτίμηση πριν» — ζήτημα ποιότητας
Είναι η ημερομηνία μέχρι την οποία το τρόφιμο διατηρεί τις ιδιότητές του, εφόσον φυλάσσεται σωστά. Μετά από αυτήν το τρόφιμο δεν καθίσταται αυτομάτως μη ασφαλές. Μπορεί να εξακολουθεί να διατίθεται, εφόσον δεν είναι επιβλαβές για την υγεία και εφόσον επισημαίνεται ότι η ημερομηνία έχει παρέλθει.
«Ανάλωση έως» — ζήτημα ασφάλειας
Χρησιμοποιείται υποχρεωτικά στα τρόφιμα που είναι ευαλλοίωτα από μικροβιολογική άποψη και επομένως ενδέχεται, μετά από σύντομο διάστημα, να συνιστούν άμεσο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
Μετά την ημερομηνία αυτή το τρόφιμο θεωρείται μη ασφαλές κατά το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) 178/2002 και δεν επιτρέπεται να διατίθεται στην αγορά. Εδώ η διαφορά δεν είναι βαθμού, είναι είδους.
Η μορφή της ημερομηνίας
Το Παράρτημα X ορίζει τη σειρά: ημέρα, μήνας, έτος. Όταν η ένδειξη δεν περιλαμβάνει ημέρα, η διατύπωση γίνεται «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από το τέλος» του μήνα ή του έτους που αναγράφεται.
Πότε δεν απαιτείται καθόλου ημερομηνία
Το Παράρτημα X εξαιρεί ορισμένες κατηγορίες από την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, μεταξύ άλλων:
- νωπά φρούτα και λαχανικά που δεν έχουν αποφλοιωθεί ή τεμαχιστεί
- οίνους και άλλα ποτά με αλκοολικό τίτλο 10% ή περισσότερο κατ όγκο
- προϊόντα αρτοποιίας που κανονικά καταναλώνονται εντός 24 ωρών
- ξίδι
- αλάτι μαγειρικής
- ζάχαρη σε στερεά μορφή
- ορισμένα ζαχαρώδη προϊόντα και τσίχλες
Χωρίς συσκευασία
Κατά το άρθρο 44, τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα δεν υποχρεούνται να φέρουν ημερομηνία. Το μόνο υποχρεωτικό εκεί είναι η πληροφορία για τα αλλεργιογόνα.
Η σύνδεση με τον αριθμό παρτίδας
Οι δύο ενδείξεις συνδέονται νομικά. Όταν η ημερομηνία αναγράφεται ακρυπτογράφητα με τουλάχιστον ημέρα και μήνα, υποκαθιστά την υποχρέωση αναγραφής της παρτίδας. Γι αυτό πολλές ανακοινώσεις ανάκλησης προσδιορίζουν τα επηρεαζόμενα προϊόντα με την ημερομηνία και όχι με αριθμό παρτίδας.
Στη Γερμανία
Οι γερμανικοί όροι είναι Mindesthaltbarkeitsdatum (συντομογραφία MHD) για την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας και Verbrauchsdatum για το «ανάλωση έως». Ο κανονισμός ισχύει άμεσα, οπότε το περιεχόμενο είναι ταυτόσημο με το ελληνικό· αλλάζει μόνο η ονομασία.
Γιατί μετράει σε μια ανάκληση
Στις ανακοινώσεις η ημερομηνία λειτουργεί ως αναγνωριστικό: ορίζει ποιες συσκευασίες αφορά το μέτρο. Δύο συσκευασίες του ίδιου προϊόντος με διαφορετική ημερομηνία μπορεί να έχουν διαφορετική τύχη.