Χώρα καταγωγής: πότε είναι υποχρεωτική και τι δεν δηλώνει
Η καταγωγή δεν αναγράφεται πάντα, ούτε είναι πάντα προαιρετική. Ο κανονισμός ορίζει συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες γίνεται υποχρεωτική. Παρακάτω εξηγούμε ποιες είναι και τι σημαίνει η ένδειξη.
Ο γενικός κανόνας
Το άρθρο 26 παρ. 2 στοιχ. α΄ του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 ορίζει ότι η ένδειξη της χώρας καταγωγής ή του τόπου προέλευσης είναι υποχρεωτική όταν η παράλειψή της θα μπορούσε να παραπλανήσει τον καταναλωτή ως προς την πραγματική καταγωγή, ιδίως όταν οι πληροφορίες που συνοδεύουν το τρόφιμο ή η ετικέτα στο σύνολό της υπονοούν διαφορετική καταγωγή.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μια σημαία, ένα τοπίο ή μια ονομασία που παραπέμπει σε τόπο μπορούν από μόνα τους να ενεργοποιήσουν την υποχρέωση.
Τι σημαίνει «καταγωγή»
Είναι η χώρα στην οποία το τρόφιμο παρήχθη εξ ολοκλήρου ή στην οποία έγινε η τελευταία ουσιαστική μεταποίηση. Άρα η μεταποίηση μπορεί να μετακινήσει την καταγωγή: πρώτη ύλη από μία χώρα και επεξεργασία σε άλλη δίνει καταγωγή τη δεύτερη.
Τα κρέατα με πάγια υποχρέωση
Το άρθρο 26 παρ. 2 στοιχ. β΄ καθιστά την ένδειξη υποχρεωτική για νωπό, διατηρημένο με απλή ψύξη και κατεψυγμένο κρέας χοίρου, προβάτου, αίγας και πουλερικών, με τις λεπτομέρειες σε χωριστό εκτελεστικό κανονισμό. Το βοδινό κρέας διέπεται από δικούς του, παλαιότερους ενωσιακούς κανόνες.
Ο κανόνας του κύριου συστατικού
Το άρθρο 26 παρ. 3 αφορά την περίπτωση που η καταγωγή του τροφίμου δηλώνεται και το κύριο συστατικό προέρχεται από αλλού. Τότε πρέπει να δηλωθεί και η καταγωγή του κύριου συστατικού, ή τουλάχιστον να αναφερθεί ότι είναι διαφορετική.
Ισχύει από την 1η Απριλίου 2020, με βάση τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/775. Η Επιτροπή εξέδωσε στις 30 Ιανουαρίου 2020 ανακοίνωση για τον τρόπο εφαρμογής του.
Πώς γράφεται στη συσκευασία
Με δύο τρόπους. Είτε με αναφορά σε γεωγραφική περιοχή — ΕΕ, εκτός ΕΕ, ΕΕ και εκτός ΕΕ, μια περιφέρεια, ένα κράτος μέλος ή μια τρίτη χώρα — είτε με διατύπωση του τύπου «το [όνομα του κύριου συστατικού] δεν προέρχεται από [τη χώρα που δηλώνεται για το τρόφιμο]» ή ισοδύναμη.
Δύο περιπτώσεις που ΔΕΝ ενεργοποιούν τον κανόνα
- γεωγραφικοί όροι μέσα σε συνήθεις ή γενικές ονομασίες, που κυριολεκτικά αναφέρουν τόπο αλλά δεν εκλαμβάνονται ως δήλωση καταγωγής
- προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις και εμπορικά σήματα
Τομείς με δικούς τους κανόνες
Το βοδινό κρέας, το μέλι, το ελαιόλαδο, τα αλιευτικά προϊόντα και τα νωπά φρούτα και λαχανικά έχουν δικούς τους ενωσιακούς κανόνες για την καταγωγή, παλαιότερους ή χωριστούς από το άρθρο 26. Σε αυτά η συσκευασία ακολουθεί εκείνους, όχι τον γενικό κανόνα.
Τι δεν δηλώνει η καταγωγή
Η ένδειξη αναφέρει χώρα ή περιοχή, όχι συνθήκες παραγωγής. Δεν αποτελεί δήλωση για την ποιότητα, την ασφάλεια ή τα πρότυπα που εφαρμόστηκαν. Είναι γεωγραφική πληροφορία, τίποτε περισσότερο.
Σε μια ανάκληση
Η καταγωγή μερικές φορές περιορίζει το εύρος του μέτρου, για παράδειγμα όταν αφορά μονάδα σε συγκεκριμένη χώρα. Η ταυτοποίηση όμως στηρίζεται πάντα στην παρτίδα ή την ημερομηνία. Η καταγωγή από μόνη της δεν κρίνει αν μια συσκευασία εμπίπτει στο μέτρο.
Αν έχετε μπροστά σας μια ετικέτα και δεν βγάζετε άκρη με τις ενδείξεις: το VeraRead διαβάζει την ετικέτα και ονομάζει τα πεδία της, με βάση τις επίσημες διατάξεις, σε απλή γλώσσα.